Gdynia czeka na werdykt UNESCO. Decyzja o wpisie modernistycznego centrum zapadnie w Busan

Za kilka dni w Busan rozstrzygną się losy wpisu modernistycznego centrum Gdyni na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Choć wszyscy życzą sobie szczęśliwego finału, jedno jest pewne – gdyński obszar pretendujący do tego tytułu jest wyjątkowy. Historyczny układ urbanistyczny podlega ochronie konserwatorskiej od 2007 roku, a starania o międzynarodowe uznanie trwają od ponad dwóch dekad.

Wielomiesięczne przygotowania i dyplomatyczne zabiegi

O kulisach procesu opowiadano podczas briefingu prasowego 21 lipca w Centrum Modernizmu przy ul. 10 Lutego. Wiceprezydentka Oktawia Gorzeńska wraz z dr Joanną Leman, szefową Referatu ds. Współpracy z zagranicą, przedstawiły dotychczasowe działania. To nie tylko miesiące analiz i konsultacji z ekspertami, ale też szeroko zakrojona dyplomacja, w którą zaangażowali się polscy politycy, dyplomaci i samorządowcy.

W gronie osób wspierających starania znaleźli się m.in. marszałek województwa Mieczysław Struk, senator Sławomir Rybicki, Mariusz Lewicki oraz ambasador RP przy UNESCO. Wiceprezydentka Gorzeńska podziękowała również kluczowym członkom zespołu przygotowującego wniosek – m.in. dr Robertowi Hirschowi, Celinie Łozowskiej, prof. Marii Jolancie Sołtysik, Małgorzacie Omachel-Kwidzińskiej, Beacie Sikorskiej, Markosowi Pagudisowi, Jackowi Debisowi, Marii Piradoff-Link, Arkowi Brzęczkowi i Jankowi Rutce.

Chylę czoła przed wiceprezydentem Markiem Stępą. Chciałam też bardzo serdecznie podziękować wszystkim osobom, które zaangażowały się w przygotowanie wniosku. To jest praca zbiorowa, współpraca zbiorowa, więc mam nadzieję, że dla Gdyni, dla nas wszystkich ten proces zakończy się szczęśliwie.

Oktawia Gorzeńska, wiceprezydentka Gdyni

Czym Gdynia zasługuje na wpis? Trzy filary uniwersalnej wartości

Jak wyjaśniała dr Joanna Leman, kluczowym zadaniem było wskazanie wartości wyjątkowej i uniwersalnej, odróżniającej Gdynię od innych modernistycznych miejsc na liście UNESCO. Po długich analizach wybrano trzy główne przesłanki. Pierwszą jest spójna koncepcja urbanistyczna – modernistyczne centrum Gdyni, mimo że projektowane przez wielu architektów, tworzy harmonijną, przemyślaną całość.

Drugim elementem jest niezwykłe połączenie miasta, portu i morza. Obszar nadmorski nie tylko czytelnie wpisuje się w układ przestrzenny – morskie motywy przenikają także do architektury. Trzecim filarem jest autentyzm – oryginalność i zachowanie modernistycznego charakteru, które są niepodważalne i stanowią mocny argument przed komitetem UNESCO.

Co oznaczałoby wpisanie na listę dla mieszkańców?

Wiceprezydentka Gorzeńska podkreśliła, że wpis, choć będzie powodem do dumy, nie przyniesie radykalnych zmian w codziennym życiu gdynian. Centrum od lat objęte jest ochroną konserwatorską – układ urbanistyczny figuruje w rejestrze zabytków od 2007 roku, a zasady remontów i nowych inwestycji precyzują miejscowe plany zagospodarowania. UNESCO byłoby więc potwierdzeniem dobrej i stabilnej ochrony, a nie rewolucją.

Dzięki programom dotacji dla podmiotów prywatnych mieszkańcy mogą jeszcze lepiej dbać o modernistyczne budynki, w których mieszkają i pracują. Jak zaznaczyła wiceprezydentka, świadomość i duma z dziedzictwa są w Gdyni wyjątkowo silne – to efekt wieloletniej edukacji zapoczątkowanej przez Marka Stępę ponad dwadzieścia lat temu.

Dla lokalnej społeczności decyzja UNESCO ma znaczenie symboliczne i promocyjne. Wpis pomoże szerzej propagować historię i kulturę Gdyni oraz regionu, a także umocni pozycję miasta na arenie międzynarodowej jako wzoru nowoczesnego, przemyślanego urbanizmu.

Głosowanie nad kandydaturą modernistycznego centrum Gdyni odbędzie się podczas 48. sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa UNESCO w Busan w dniach 19–29 lipca, z planowanym terminem decyzji na 26–27 lipca. Kolejne działania zostaną ogłoszone na konferencji prasowej 4 sierpnia. Informacje przekazał Urząd Miasta w Gdyni.