Tusk w Wieluniu: Rok szkolny 2026/27 ma być czasem szacunku i walki z pogardą

Wybuch wojny i lekcja dla współczesnych

W poniedziałek, 1 września 2026 r., w Zespole Szkół nr 1 w Wieluniu odbyła się uroczysta inauguracja nowego roku szkolnego. To symboliczna data – dokładnie 87 lat temu niemieckie bomby spadły na uśpione miasto, rozpoczynając jeden z najbardziej tragicznych konfliktów w dziejach ludzkości. Premier Donald Tusk, który wziął udział w uroczystości, podkreślił, że pamięć o tych wydarzeniach powinna być dla kolejnych pokoleń moralnym kompasem.

Wieluń, jako pierwsze miasto w Polsce zbombardowane przez Luftwaffe, stał się symbolem barbarzyństwa wojny. Naloty przeprowadzone o świcie 1 września 1939 r. pochłonęły życie co najmniej 1200 osób, a centrum miejscowości legło w gruzach w 90 procentach. Choć w świadomości zbiorowej bardziej utrwalił się ostrzał Westerplatte, to właśnie Wieluń często bywa nazywany pierwszym celem niemieckiej agresji. Premier zaznaczył, że spór o to, gdzie dokładnie zaczęła się wojna, ma drugorzędne znaczenie – najważniejsza jest refleksja nad jej przyczynami i konsekwencjami.

Wszędzie na świecie, tak jak jest tutaj w Wieluniu, trzeba pamiętać o tym, co do tej wojny doprowadziło, jak straszliwym nieszczęściem jest wojna i jak wielkim zadaniem każdego pokolenia jest wojny uniknąć

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

Wizyta premiera w Wieluniu miała także wymiar osobisty. Szef rządu zapalił znicz przy pomniku ofiar września 1939 roku, gdzie spotkał się z państwem Anielą i Eugeniuszem – świadkami niemieckich nalotów. Ich relacje z tamtych dramatycznych chwil są bezcennym świadectwem historii, które młode pokolenia powinny znać i pielęgnować.

Moralny kompas młodego pokolenia

Premier Tusk w swoim wystąpieniu zwrócił się bezpośrednio do uczniów, podkreślając, że znajomość historii to nie tylko sucha wiedza, ale przede wszystkim umiejętność wyciągania wniosków na przyszłość. – „Dzisiaj, 1 września, w każdej polskiej szkole powinniśmy pamiętać, że nienawiść, pogarda, przemoc, agresja prowadzą wyłącznie do zła” – mówił. To przesłanie nabiera szczególnego znaczenia w kontekście rosnącej liczby aktów przemocy w polskich szkołach, w tym incydentów o podłożu narodowościowym.

Szef rządu zaznaczył, że współczesna młodzież nie musi mierzyć się z dramatami wojennymi, ale stoi przed innym, równie ważnym wyzwaniem – budowaniem społeczeństwa opartego na wzajemnym szacunku i tolerancji. – „To, w jaki sposób traktujecie swoich rówieśników, to, jak reagujecie na przemoc, na agresywną głupotę, ma wielkie znaczenie” – apelował. Premier podkreślił, że odpowiedzialność za bezpieczną i wolną Polskę zaczyna się od codziennych, pozornie błahych decyzji – od tego, czy potrafimy stanąć w obronie słabszego kolegi, czy reagujemy na niesprawiedliwość.

Bardzo Was proszę, szanujcie się nawzajem, respektujcie swoje opinie, szanujcie nauczycieli, kłóćcie się z nimi, kiedy czujecie, że macie rację. Pomyślcie przynajmniej raz w tygodniu o tych, którzy potrzebują Waszej pomocy i postarajcie się im pomóc. To jest najpiękniejsza lekcja wychowania obywatelskiego

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

Wystąpienie premiera spotkało się z dużym odzewem zarówno wśród uczniów, jak i nauczycieli. Wielu podkreślało, że takie słowa, wypowiedziane w miejscu tak mocno naznaczonym historią, nabierają szczególnej wagi. To nie była typowa inauguracja – to była lekcja obywatelska, która miała skłonić młodych ludzi do refleksji nad ich rolą w społeczeństwie.

Lokalny kontekst: Gdynia i pamięć o wojnie

Dla mieszkańców Gdyni i całego regionu Pomorza przesłanie premiera ma dodatkowy, głęboko osobisty wymiar. To właśnie na Wybrzeżu rozegrały się dramatyczne wydarzenia 1 września 1939 roku – obrona Poczty Polskiej w Gdańsku, walki na Westerplatte, a także bombardowanie Gdyni, w wyniku którego zginęło wielu cywilów. Wielu gdyńskich uczniów, tak jak ich rówieśnicy w Wieluniu, ma w rodzinach bezpośrednich świadków tamtych wydarzeń – pradziadków, którzy walczyli w obronie miasta, czy prababcie, które z dziećmi uciekały przed nalotami.

W gdyńskich szkołach temat wojny jest obecny nie tylko podczas lekcji historii. Co roku, 1 września, odbywają się uroczystości pod Pomnikiem Ofiar Grudnia 1970 oraz na Cmentarzu Marynarki Wojennej, gdzie chowani są żołnierze polegli w kampanii wrześniowej. Dla lokalnej społeczności apel premiera o wrażliwość i szacunek to nie tylko ogólne hasło, ale realne wyzwanie – w Trójmieście, gdzie mieszkają osoby o różnych korzeniach i narodowościach, budowanie dialogu i przeciwdziałanie mowie nienawiści to codzienna praca wielu nauczycieli i organizacji pozarządowych.

Warto przypomnieć, że to właśnie na Pomorzu, w tym w Gdyni, po 2015 roku doszło do kilku głośnych incydentów o charakterze ksenofobicznym, które odbiły się szerokim echem w całej Polsce. Dlatego słowa premiera o tym, że „pogarda i przemoc prowadzą do zła”, nie są dla mieszkańców regionu abstrakcją, ale konkretnym odniesieniem do realnych problemów społecznych. Inauguracja roku szkolnego w Wieluniu może stać się impulsem do szerszej dyskusji w gdyńskich szkołach o tym, jak budować wspólnotę opartą na wzajemnym szacunku.

Liczby, które mają znaczenie

Podczas dzisiejszych uroczystości padło wiele ważnych liczb i dat, które warto zestawić w jednym miejscu:

• 1 września 1939 r. – niemiecki atak na Wieluń, uznawany za jeden z pierwszych aktów II wojny światowej;
• 1200 ofiar – liczba cywilów, którzy zginęli w wyniku bombardowania miasta;
• 90% – stopień zniszczenia centrum Wielunia po nalotach;
• 87 lat – tyle minęło od wybuchu II wojny światowej, a pamięć o niej wciąż jest żywa;
• 2026/27 – rok szkolny, który premier Tusk ogłosił rokiem wrażliwości, szacunku i walki z pogardą.

Te liczby to nie tylko suche dane – to symbolika, która powinna skłaniać do refleksji. Każda z nich przypomina o kruchości pokoju i o tym, jak łatwo nienawiść może przerodzić się w tragedię. Dla młodych ludzi, którzy rozpoczynają dziś naukę, te liczby mogą być punktem wyjścia do dyskusji o ich własnej postawie wobec otaczającego świata.

Premier Tusk zakończył swoje wystąpienie w Wieluniu, ale jego słowa będą rezonować w polskich szkołach przez cały rok. Czy apel o szacunek i wrażliwość znajdzie odzew wśród uczniów? To pytanie, na które odpowiedź poznamy dopiero za kilka miesięcy. Jedno jest pewne – inauguracja roku szkolnego w Wieluniu była wyjątkowa, bo łączyła pamięć o przeszłości z odpowiedzialnością za przyszłość.